Sprężone powietrze zasila siłowniki, steruje zaworami, transportuje materiały, oczyszcza powierzchnie i uczestniczy bezpośrednio w wielu procesach produkcyjnych. Ta sama instalacja, która bez problemu obsługuje narzędzia pneumatyczne w zakładzie metalowym, może okazać się niewystarczająca przy produkcji żywności, leków albo elektroniki. Powód leży przede wszystkim w wymaganej czystości powietrza oraz w sposobie jego kontaktu z produktem.
Czystość sprężonego powietrza nie ma jednej wartości
Norma ISO 8573-1 opisuje klasy czystości sprężonego powietrza w odniesieniu do trzech głównych grup zanieczyszczeń: cząstek stałych, wody i oleju. Nie oznacza to jednak, że każda branża powinna korzystać z tej samej klasy. Wymagania wynikają z procesu, rodzaju produktu i skutków ewentualnego zanieczyszczenia.
Inne parametry wystarczą do zasilania prostego narzędzia pneumatycznego, a inne przy nadmuchu na produkt spożywczy albo powierzchnię przeznaczoną do lakierowania. Dlatego wybierając sprężarki przemysłowe, trzeba uwzględnić nie tylko ciśnienie i wydajność, lecz także wymaganą jakość powietrza w konkretnym punkcie odbioru.
Najczęściej kontrola obejmuje:
liczbę i wielkość cząstek stałych,
zawartość wody oraz ciśnieniowy punkt rosy,
całkowitą zawartość oleju,
w procesach wrażliwych także zanieczyszczenia mikrobiologiczne.
Kontakt z produktem podnosi wymagania
W przemyśle spożywczym duże znaczenie ma to, czy sprężone powietrze ma bezpośredni kontakt z żywnością, opakowaniem lub powierzchnią produkcyjną. Powietrze używane wyłącznie do napędu siłownika może mieć inne parametry niż strumień wykorzystywany do przedmuchiwania produktu, transportu pneumatycznego czy napełniania opakowań.
Podobna zasada dotyczy farmacji. Olej, wilgoć lub drobiny obecne w powietrzu mogą stać się źródłem zanieczyszczenia produktu albo procesu. W takich zastosowaniach zakład musi kontrolować czystość znacznie dokładniej niż w typowej pneumatyce przemysłowej. Często wybiera więc bezolejowe sprężanie oraz rozbudowane uzdatnianie powietrza.
Nie oznacza to, że każdy zakład spożywczy lub farmaceutyczny potrzebuje identycznej instalacji. W jednym obiekcie mogą funkcjonować punkty poboru o różnych wymaganiach, zależnie od ich przeznaczenia.
Wilgoć może być większym problemem niż olej
O jakości sprężonego powietrza nie decyduje wyłącznie obecność oleju. Po sprężeniu powietrza część zawartej w nim pary wodnej może skraplać się w instalacji. Wilgoć sprzyja korozji, pogarsza warunki pracy armatury i może zakłócać proces technologiczny.
Źródłem zanieczyszczeń pozostaje również powietrze zasysane z otoczenia. Może ono zawierać pył, aerozole olejowe, wilgoć i inne substancje obecne w hali lub jej sąsiedztwie. Sam wybór sprężarki bezolejowej nie rozwiązuje więc wszystkich problemów z czystością medium.
W lakierniach woda oraz olej mogą powodować defekty powłoki. Przy produkcji elektroniki i w procesach wymagających bardzo czystego środowiska nawet niewielkie ilości zanieczyszczeń mogą wpływać na jakość wyrobu. Z kolei w wielu zastosowaniach warsztatowych wymagania pozostają niższe, ponieważ sprężone powietrze nie styka się z produktem wrażliwym na takie zanieczyszczenia.
Układ uzdatniania powinien więc odpowiadać konkretnemu zastosowaniu. Osuszacz chłodniczy może wystarczyć w jednym procesie, podczas gdy inny wymaga osuszacza adsorpcyjnego, dokładniejszej filtracji albo technologii zapewniającej powietrze bezolejowe.
Parametry trzeba określać w miejscu wykorzystania powietrza
Źródło sprężonego powietrza stanowi tylko część całego systemu. Na jakość medium wpływają również osuszanie, filtracja, zbiorniki, przewody oraz warunki panujące w instalacji. Dlatego wymagania trzeba określić dla punktu, w którym powietrze trafia do procesu.
Takie podejście pozwala uniknąć dwóch skrajności. Pierwszą jest zbyt niska jakość, która zwiększa ryzyko wad produktu, awarii i przestojów. Drugą stanowi niepotrzebnie wysoki poziom uzdatniania całej instalacji, choć najwyższa czystość potrzebna jest tylko w kilku punktach.
Instalacja powinna odpowiadać wymaganiom konkretnego procesu
Nie istnieje jeden standard jakości sprężonego powietrza odpowiedni dla każdego zakładu. Przed wyborem urządzeń trzeba ustalić, gdzie powietrze trafia, z czym ma kontakt i jakie zanieczyszczenia mogą zagrozić procesowi. Na tej podstawie można dobrać sposób sprężania, poziom filtracji i wymagany stopień osuszania.
Jeśli szukasz systemu sprężonego powietrza dopasowanego do wymagań konkretnej produkcji, zapoznaj się z ofertą BOGE Polska. Obejmuje ona sprężarki olejowe i bezolejowe, urządzenia do uzdatniania powietrza oraz rozwiązania pozwalające zbudować kompletną instalację dla różnych zastosowań przemysłowych.