Zęby zużywają się wraz z wiekiem, jednak wyraźne skrócenie koron, spłaszczenie brzegów siecznych czy odsłonięcie zębiny nie zawsze stanowią naturalny skutek upływu czasu. Nadmierne starcie może postępować przez lata i początkowo nie wywoływać bólu. Z czasem zmienia wygląd uśmiechu, zwiększa nadwrażliwość i może wpływać na sposób, w jaki górne oraz dolne zęby kontaktują się podczas zaciskania szczęk.
Starcie zębów nie zawsze wynika z bruksizmu
Zgrzytanie i silne zaciskanie zębów często prowadzą do ich mechanicznego zużycia. Podczas bruksizmu powierzchnie zębów wielokrotnie kontaktują się pod dużym obciążeniem. Szkliwo stopniowo traci swoją pierwotną anatomię, a brzegi zębów mogą stać się płaskie, nierówne lub wyszczerbione.
Nie każdy przypadek startych zębów wynika jednak ze zgrzytania. Na stan uzębienia wpływają także kwasy oraz inne obciążenia mechaniczne. Dentysta powinien więc ustalić źródło problemu, zanim rozpocznie odbudowę.
Do częstych przyczyn nadmiernego zużycia zębów należą:
bruksizm i nawykowe zaciskanie szczęk,
częste spożywanie kwaśnych napojów i produktów,
refluks żołądkowo-przełykowy oraz częste wymioty,
mechaniczne ścieranie powierzchni zębów,
współwystępowanie erozji chemicznej i obciążeń mechanicznych.
Kwasy zmiękczają powierzchnię szkliwa. Tak osłabiony ząb łatwiej traci tkanki podczas kontaktu z przeciwstawnymi zębami albo podczas szczotkowania. Z tego powodu u jednej osoby często występuje kilka mechanizmów jednocześnie.
Po czym można rozpoznać nadmierne starcie?
Zmiany zwykle rozwijają się stopniowo. Pacjent może najpierw zauważyć, że przednie zęby stały się krótsze albo ich brzegi straciły naturalny kształt. W innych przypadkach pierwszym sygnałem staje się nadwrażliwość na zimne, gorące lub kwaśne produkty.
Do konsultacji powinny skłonić także pęknięcia i odpryski szkliwa, częste uszkodzenia wypełnień, poranny ból mięśni żucia oraz uczucie zmęczenia szczęk. Przy bruksizmie mogą pojawić się również bóle głowy, napięcie w okolicy skroni i dolegliwości stawów skroniowo-żuchwowych.
Zaawansowane zużycie może odsłonić zębinę. Zęby tracą wtedy część wysokości i naturalnych wypukłości, które uczestniczą w żuciu oraz prowadzeniu ruchów żuchwy.
Przed odbudową trzeba ustalić przyczynę zużycia
Samo odtworzenie kształtu startych zębów nie rozwiązuje problemu, jeśli nadal występuje przyczyna ich niszczenia. Dlatego leczenie starcia zębów powinno poprzedzić badanie uzębienia, zgryzu, mięśni żucia i stawów skroniowo-żuchwowych. Lekarz ocenia również charakter oraz rozmieszczenie ubytków.
Przy podejrzeniu erozji trzeba przeanalizować dietę i możliwy kontakt z kwasami pochodzącymi z przewodu pokarmowego. Objawy refluksu albo częstych wymiotów mogą wymagać konsultacji z lekarzem odpowiedniej specjalności.
Jeśli głównym problemem pozostaje bruksizm, dentysta może zaproponować szynę, która ogranicza dalsze mechaniczne niszczenie uzębienia. Szyna sama nie usuwa wszystkich przyczyn zaciskania i zgrzytania, dlatego plan leczenia zależy od objawów konkretnej osoby.
Sposób odbudowy zależy od stopnia utraty tkanek
Niewielkie ubytki lekarz może odbudować materiałem kompozytowym. Pozwala on odtworzyć kształt zęba przy ograniczonej ingerencji w zachowane szkliwo i zębinę. Przy większym zniszczeniu dentysta może rozważyć nakłady protetyczne, licówki, korony albo połączenie kilku metod.
Rozległe starcie wielu zębów wymaga dokładnego zaplanowania kontaktów między górnym i dolnym łukiem. Czasem lekarz musi odtworzyć utraconą wysokość oraz anatomię zębów w ramach rekonstrukcji zwarcia. Plan powinien uwzględniać zarówno wygląd uśmiechu, jak i żucie, pracę mięśni oraz ochronę wykonanych odbudów przed ponownym przeciążeniem.
Odbudowa startych zębów wymaga również ochrony przed nawrotem
Starte zęby nie muszą oznaczać konieczności rozległego leczenia protetycznego w każdym przypadku. Zakres terapii zależy od przyczyny, tempa zużycia i ilości zachowanych tkanek. Im wcześniej dentysta rozpozna nadmierne ścieranie, tym większa szansa na ograniczenie dalszych uszkodzeń i zastosowanie mniej rozległej odbudowy.
Jeśli zauważasz skrócenie zębów, pękanie ich brzegów albo objawy zaciskania szczęk, zapoznaj się z ofertą kliniki Trio-Dent dotyczącą leczenia zgrzytania i starcia zębów. Klinika łączy diagnostykę zgryzu i bruksizmu z możliwością zachowawczej lub protetycznej rekonstrukcji uzębienia, dzięki czemu lekarz może zaplanować zarówno odbudowę uszkodzonych zębów, jak i ich dalszą ochronę.